باسمه تعالي
گزارش نشست علمي معاونت پژوهشي دانشکده معارف اسلامي و
فرهنگ و ارتباطات با عنوان: "نقد حال و آينده شوراي عالي انقلاب
فرهنگي" که در تاريخ 29/2/86 روز شنبه برگزار شد.
1-
سخنران نشست آقاي دکتر مخبر دزفولي عضو هيأت علمي
دانشگاه تهران و دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي بود.
2-
آقاي جعفري (عضو هيأت علمي دانشکده) با مقدمهاي جلسه
را آغاز کردند. ايشان ضمن تأکيد بر برخي پرسشها از دکتر مخبر خواستند
که در صحبتهايشان حتماً اشارهاي به آنها داشته باشند از جمله:
-
معرفي سابقة علمي و اجرايي خودشان
-
توضيحاتي در باب ساختار شوراي عالي انقلاب فرهنگي
-
توضيحاتي در باب کارهاي مهم در دست انجام
-
نحوة مراودات اعضا و دبيرخانه شورا با رهبري انقلاب
-
نحوة ارتباط شورا با ساير ساختارهاي فرهنگي کشور
3-
سخنراني دکتر مخبر دزفولي تا ساعت 16 ادامه داشت که در
چند بخش ارائه گرديد:
الف) سوابق علمي – اجرايي
سال 1358 وارد دانشکده دامپزشکي دانشگاه تهران شدهام و
در سال 66 با مدرک دکتري فارغالتحصيل شدم. در طول چند سال پس از آن
تمام مراحل تخصصي را نيز گذراندهام و اکنون استاد تمام دانشگاه تهران
هستم.
از همان سالهاي 58 و 59 دروس حوزوي را نزد علما آغاز
کردم. استاد فلسفهام آيت الله رضي شيرازي بود. منطق، شرح ابن عقيل،
حاشيه ملا عبدالله و .. را نزد استاد عابدي خواندم و در ساير دروس
ادبيات عرب مثل سيوطي نيز از محضر استاد رحماني بهره بردهام. در اکثر
جريانهاي سياسي – دانشگاهي حضور داشتهام؛ شوراي تحکيم، شوراي مرکزي
انجمن اسلامي دانشگاه تهران.
از آن اول عنصر ذوابعادي بودم. هم کار سياسي ميکرديم،
هم فعاليتهاي اجرايي را پيش ميبرديم هم در حوزه و دانشگاه درس
ميخوانديم. الان که به عقب نگاه ميکنم احساس ميکنم خداوند عنايتهاي
فوق العاده و توان الهي به ما داده بود وگرنه ظاهراً نميتوان اين همه
فعال بود.
در جريان مباحثات مناظرات و کش و قوس هاي انقلاب فرهنگي
از همان ابتدا حضور داشتم و تا امروز هم که در شورا بصورت مستمر عضو
بودهام اکثر مصوبات، فرايندها و روندهاي شورا را در سينه محفوظ دارم.
اخيراً هم در مسؤوليت دبير شورا سعي کردهام با همين امکانات حداقلي و
بودجه نه چندان مطلوب حجم فعاليتها، تأثيرگذاري و کيفيت تصميمسازي و
تصميمگيري شورا را تا حد زيادي ارتقاء بخشم.
ب) اولين نکته من اين است که انقلاب فرهنگي يک جريان
پرثمر و زنده در کشور است. همه اين جهشهاي عظيم علمي که به نمونههايي
اشاره خواهم کرد محصول انقلاب فرهنگي است. ما در بسياري از حوزهها پيش
رفتهايم به نحوي که به بالاترين جايگاههاي جهاني دست پيدا کردهايم.
در عين حال در بسياري از حوزهها هم يا کار چنداني نکردهايم مثل علوم
انساني يا هنوز به قلههاي علم و دانش و فرهنگ دست نيافتهآيم که بايد
با تلاش و استمرار جديت به اين اهداف هم دست يابيم.
- موسسه رويان که ثمره همين دوستان جهاد دانشگاهي به
عنوان يکي از ميوههاي گواراي انقلاب فرهنگي است صاحب تکست هاي درجه يک
آموزشي و پژوهشي در دانشگاهها و مراکز تحقيقاتي جهاني است و حتي برخي
از تکست ها حتي مشابهي در کشورهاي ديگر ندارد.
- در سدسازي يکي از چند کشور اول جهان هستيم که يکي از
پيچيدهترين صنايع جهاني است در حالي که قبل از انقلاب کاملاً وابسته
بوديم.
- در سيلوسازي درجه اول شدهايم.
- در انرژي هستهاي ميانگين سني دانشمندان ما بين 30 تا
40 است و همه اينها محصول انقلاب فرهنگي است.
- الان 15 هزار دانشجوي دکتري در حال تحصيل در داخل
کشور داريم که در اول انقلاب هزار نفر هم نداشتيم.
- تعداد اعضاي بسيج اساتيد کشور حدود 12 هزار نفر است
که يک پتانسيل عظيم به شمار ميآيد.
- الان هزاران عضو هيأت علمي در رشتههاي مختلف
دانشگاهي وجود دارند که در قبل از انقلاب بسيار بسيار کمتر از اين بود.
ج) مسأله بعدي ميزان بودجه و امکانات شورا است - که علي
رغم افزايش و ارتقاء در دولت جديد- ولي باز هم شايسته مرکز فرماندهي
فرهنگ کشور نيست. کل بودجه ما سه ميليارد و پانصد ميليون تومان است.
در عين حال که نظر رهبري هم اين است که نه فقط بودجه شوراي انقلاب
فرهنگي بلکه بودجههاي بخشهاي فرهنگي کشور اگر در ردة اول برنامه ها
نباشد بايد جزو ردههاي دومي باشد و ما هم به دنبال تحقق اين امر
هستيم. هم اکنون زيرمجموعههايي از شوراي انقلاب که بعدها خودشان مستقل
شدند بودجهها و امکاناتي بيش از ما دارند! کل امکانات مادي ما يک
ساختمان چند طبقه محدود است ولي در عين حال اميدوارانه و با عزم و جديت
کارهاي زيادي را در همين يک سال و اندي پيش بردهايم که اشاره خواهم
کرد.
د) اولويتهاي ما در آينده چنين است:
1- رسيدن به "اقتدار علمي" مدنظر رهبر انقلاب
2- طراحي نقشه جامع علمي کشور در راستاي عملياتي کردن
ايده مهندسي فرهنگي
3- نوسازي نظام آموزشي کشور
4- تحقق سند چشمانداز در حوزههاي علمي – تحقيقاتي-
فرهنگي
هـ) کارهاي در دست انجام يا انجام شده:
-
تشکيل کميته فرهنگ و تمدن ايران و اسلام به رياست و
مديريت دکتر علي اکبر ولايتي و آوردن شرح زندگي و نقش علمي – فرهنگي
ايراني و جهاني مفاخر و مشاهير فرهنگي کشور .
در اين راستا 25 کتاب درسي بر اين مبنا بازنويسي شده
است و از 200 مقاله سفارش داده شده حدود 70 مقاله به نتيجه رسيده و از
آنها همين 25 کتاب بيرون آمده است. بقيه نيز در دست پيگيري و انجام
است.
-
تشکيل گروههاي آينده پژوهي در علم و فرهنگ و تأليف و
تدوين آثاري در باب چشم انداز آينده در حوزه هاي مختلف. مثلاً در 50
سال آينده چه اتفاقاتي در باب روابط انساني خواهد افتاد و چه ضوابطي
حاکم خواهد شد؟ اين کارهاي آينده پژوهي را هميشه غربيها جدي گرفته اند
و ثمرات آن را بردهاند و بدين ترتيب آينده ما و همه جوامع شرقي و
اسلامي را ريلگذاري ميکنند و ما تاکنون غافل بودهايم ولي برنامههاي
وسيعي براي جبران اين خلأ تدوين شده است که کار بزرگي است.
-
طراحي برنامههاي بزرگ رصد فرهنگي در کشور، بانکهاي
اطلاعاتي فرهنگي، جامعنگري اطلاعاتي در حوزه فرهنگ و ...
-
برنامهريزي براي سازماندهي، حمايت و هدايت 40 هزار
دانشجوي ايراني غير بورسيه خارج از کشور که عمدتاً در کشورهاي همسايه
زندگي ميکنند. اين طرح با دستور رهبري و مطالبه ايشان در سال 84 آغاز
شد و آيين نامه آن تدوين و ابلاغ شده است که کار بسيار مهمي است.
-
برنامه ريزي براي دانشجويان خارجي شاغل به تحصيل که
تعداد آنها به 3000 نفر رسيده است. در مرحله بعدي هدف ما اين است که
تعداد اين دانشجويان افزايش شديم و ايران را به يک از کانونهاي جذب و
تربيت دانشجو در دنيا تبديل کنيم.
-
برنامهريزي و نهايتاً تشکيل بنياد بازيهاي رايانهاي
-
تعريف و اجراي برخي جايزههاي علمي معتبر مثل جايزة
مرحوم کاظمي (رئيس مؤسسه رويان) که نماد يک دانشمند انقلابي بود.
-
تشکيل بنياد شهيد مطهري به عنوان تئوريسين و
نظريهپرداز نظام اسلامي
-
ادبيات سازي حدوداً3000 صفحهاي در باب مفهوم مهندسي
فرهنگي و ادامه اين کار در آينده
-
تدوين طرح عفاف و حجاب که مبناي عمل کنوني نيروي
انتظامي در ارتقاء امنيت اجتماعي شده است.
-
تصويب سياستهايي در حوزه نانو، بايو،
IT
و برنامهريزي براي ارتقاء نقش ايران در 10 سال آينده
به عنوان يکي از سه کشور اول در اين حوزههاي استراتژيک
-
تشکيل مرکز مطالعات راهبردي شوراي عالي انقلاب فرهنگي
که تنها مرکز راهبري در حوزه فرهنگ در جمهوري اسلامي است و علي رغم
تشکيل مرکز مطالعات راهبردي در حوزههاي امنيتي، اقتصادي، سياسي هنوز
در حوزه فرهنگ چنين مرکزي بوجود نيامده بود. کار اين مرکز
"مسألهيابي"، "رصد فرهنگي"، "جريانشناسي" و "نگاههاي بلندمدت آينده
پژوهش کشور" است.
-
در طول اين مدت 50 تا 60 مصوبه، دقيقاً مربوط به مسائل
ضروري فرهنگي کشور تصويب شده است که ثمراتش به مرور مشخص خواهد شد.
-
و ...
و) عليرغم همة اين تلاشها هنوز در علوم انساني کارهاي
بزرگ صورت نگرفته است. من در پذيرش اين ضعف هيچ واهمهاي ندارم ولي
بايد اين را به عنوان واقعيت گفت که صاحبنظران و صاحبان کرسيهاي تدريس
و تحقيق علوم انساني در کشور خصوصاً دانشگاهها نيز واقعاً کم کاري
کردهاند. اين مطالعه را ما نيز از آنها داريم و شما هم به عنوان
دانشجويان فرهنگ و ارتباطات از ايشان داشته باشيد. در اين حوزه
باندهايي بوجود آمده بود که با قبضه کردن مراکز تحقيقات، دانشگاهها و
مجلات مهم اجازة نشو و نما را به جوانترها نميدادند ما تا حد زيادي
سعي کردهايم در باز کردن فضاي تحقيق و تأليف به نفع فارغالتحصيلان
جوان شريک شويم. الان مجلات داراي رتبه علمي – پژوهشي در حوزه علوم
انساني بسيار افزايش يافته و اين از نتايج تلاشهاي شورايعالي انقلاب
فرهنگي است.
همچنين در فکر تدوين و راهاندازي رشتههايي مرتبط با
نيازهاي واقعي جامعه ايران و جهان اسلام در حوزه علوم انساني هستيم تا
آن را از حالت انتزاعي و غيرکاربردي و بيگانه بودن تا حدودي خارج
سازيم. باز تأکيد ميکنم در علوم انساني سه مسأله بزرگ در کشور است:
1-
کمبود استاد با گرايشها و تفکرات بومي – انقلابي
2-
کمبود زياد متون درسي کارآمد
3-
رويکردهاي غلط، ناکارآمد و غيربومي در حوزه تدوين
مقالات
در هر سه حوزه مشغول تلاش هستيم ولي شما نيز بايد به ما
کمک کنيد. بدون حضور و علاقة شما ما نميتوانيم کاري از پيش ببريم. من
واقعاً دست دوستي و کمک را به سوي تک تک شما دانشجويان متعهد و انقلابي
رشته معارف اسلامي و فرهنگ و ارتباطات و همه دانشجويان و اساتيد علوم
انساني بويژه علوم اجتماعي در کشور دراز ميکنم.
4- پس از سخنراني دکتر مخبر سؤالات متعدد و متنوعي از
سوي دانشجويان مطرح شد که حدوداً 45 دقيقه از وقت نشست را بر خود
اختصاص داد. اين نشست حدود 2 ساعت به طول انجاميد و بالاترين مدت و
استقبال را در ميان همه نشستهاي دانشکده به خود اختصاص داد.
علي جعفري
