گزارش نشست علمي معاونت پژوهشي دانشکده معارف اسلامي و فرهنگ و
ارتباطات با عنوان:
1- سخنران نشست دکتر منتظر قائم عضو
هيأت علمي گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران بودند.
ايشان مدرک دکتري پژوهش در رسانههاي جمعي را از دانشگاه لستر انگلستان
با دفاع از رسالة دکتريشان با عنوان "تأثير ويدئو بر ارزشها و گرايشهاي
نوجوانان ايراني" اخذ کردهاند.
2- ساعت برگزاري نشست 14 تا 16 بود
که حدود 15/14 دقيقه جلسه آغاز شد.
3- آقاي جعفری (عضو هيأت علمي
دانشکده) با معرفي دکتر منتظرقائم به دانشجويان جلسه را آغاز کردند.
اينکه دکتر منتظرقائم فارغالتحصيل فوقليسانس جامعهشناسي از دانشگاه
تربيت مدرس و با پاياننامهاي در موضوع حاشيهنشيني بودهاند از موارد
معرفي آقاي جعفري بود.
4- سخنراني دکتر منتظر قائم تا ساعت
20/15 دقيقه ادامه داشت. ايشان با اعلام اينکه سخنرانيشان چکيدهاي از
حدود 11 جلسه بحث قبلي است که بصورت سخنراني يا مقالاتي قبلاً ارائه
شده، امکان گم شدن مبحث اصلي در لابلاي مطالبي که ارائه خواهد شد را به
همين علت منتفي نداستند.
5- سخنراني دکتر با تعريف و توضيح
مفاهيم پايه مثل "نظريه" ، "آسيبشناسي" و همچنين رويکردهاي نظري
خودشان به اين مفاهيم آغاز شد. در بخش نظريه ايشان چند گزاره اصلي را
بيان کردند:
- نظريهها
جامع نميشوند و نيستند چون جهان جديد هنوز تمام نشده است.
- و چون
يأسها و آرزوهاي نظريهپردازان از جهان تمام نشده است
- نظريهها
در طيفي از بدبينانه تا واقعبينانه در مورد وضعيت حال و آينده جهان يا
جوامع را تشکيل شدهاند و ماهنوز نتوانستهايم معياري را براي نظرية
واقعبينانه تدارک ببينيم.
در بخش آسيبشناسي گزارة بنيادي ايشان چنين بود:
- تکنولوژي
بالذات هيچ آسيبي ندارد، يک چالش و يا اينکه بصورت بالقوه امکان يک
اثرگذاري خاص را افزايش يا کاهش ميدهد و اگر انسان به آن عامل اجازه
بروز و ظهور بدهد به بحران و آسيب تبديل ميشود.
6- بخش بعدي سخنان ايشان به ويژگيها
و کارکردهاي اينترنت گذشت (با تأکيد بر ايران):
- اينترنت
در سه سطح عمل ميکند: اطلاعات (بصورت ذخيرهسازي) ، ارتباطات (همزمان
و ناهمزمان) ، تعاملات (بصورت گسترش فوقالعاده نظام اجتماعي و
شبکههاي واقعي) لذا فاقد مرکزيت و امکان کنترل است.
- اينترنت
امکان اثرگذاري بين تکنولوژي مادي و معنوي را افزايش ميدهد، همچنين
خودش نيز استقلالاً بر تکنولوژي مادي و مسائل غيرمادي اثر ميگذارد
- عامل
تسريع تحولات فرهنگي است. مثلاً کل فضاي فرهنگي – ارتباطي مدرن(سينما،
تلويزيون، مجلات و ...) مروج فرهنگ غيراسلامي رابطه دختر و پسر زمان
قبل از انقلاب (دهه هاي 40 و 50) توانست فقط 10 تا 15 درصد دختران و
پسران را تحت تأثير قرار دهد در حالي که اينترنت در سالهاي پس از
انقلاب اين روند را بسيار سرعت بخشيده است.
- اينترنت
عامل افزايش تحرک (طبقاتي/ سياسي/ جغرافيايي و حتي ارزشي است). در
ايران و در شرايط کنوني به نظر ميرسد اگر برخي تحرکها کمي بيش از اين
شود ممکن است حتي به بحرانهاي هويتي در سطح ملي برسيم.
- افزايش
يا کاهش فاصلههاي اجتماعي. مثلاً کاهش سلطه مردها بر زنها / فارسها بر
بقيه اقوام ايراني (تلقيني که هميشه در تاريخ معاصر ايران و در بخشهايي
از ذهنيت قومي ما وجود داشته است / استقلال خواهي يا تمناي
مکانيزمهايي براي ابراز هويت زباني و قومي در ايران
- تأثير بر
رابطه عالمان و پيروان ديني
7- ايشان سه استراتژي را در برخورد
با پديده اينترنت به سياستگذاران فرهنگي – ارتباطي کشور پيشنهاد
ميکنند که عبارتند از:1- ارتقاي سواد رسانهاي مردم و جوانان 2-
توليد محوري 3- محدوديت و ممنوعيت با دو شرط بازدارنده بودن ( نه
تنبيهي بودن) و کوتاه مدت بودن
8- از راهکارهاي عملي کنترل اينترنت
ايران تشکيل NGO هاي فعال در امر اينترنت توسط انجمنهاي اولياء و
مربيان، خانوادهها، روانشناسان و متخصصان تعليم و تربيت، مساجد و
مدارس محلات با رويکرد افزايش سواد رسانهاي مخاطبان اينترنت و کيفيت
استفاده از ابزارها، تکنيکها، رفتارها و برخوردهاي محدود کننده؛ چنانچه
هم اکنون 1000 NGO در خصوص نحوة مقابله و استفاده از ويدئو در کانادا
وجود دارد.
9- توليد هر چه سريعتر ويندوز فارسي
که گويا از وظايف تکفا در برنامه پنجم توسعه کشور است از ديگر تأکيدات
دکتر منتظر قائم بود.
10- از ساعت 20/15 دقيقه تا 16 پرسش و پاسخ
دانشجويان و سخنران به طول انجاميد که همين مسأله نشست مذکور را به يکي
از طولانيترين نشستهاي معاونت پژوهشي دانشکده تبديل نمود. آقايان
محمدلساني، علي جعفري، و چند نفر ديگر از دانشجويان پرسشهاي خود را
مطرح کردند.
